Sözlük
Terimler ve Krino'daki karşılıkları.
Bu alanın sözcük dağarcığı İngilizce doğdu ve çoğu zaman öyle konuşuluyor. Aşağıda her terimin Türkçesi, İngilizcesi ve Krino'da tam olarak neye karşılık geldiği var.
Karar motoru
Kararın kurulduğu kavramlar.
Senaryo scenario
Bir olay tipine bağlı karar kümesi. Hangi veri tablosunu okuduğunu, hangi
koşullarda çalıştığını ve sonucun hangi kuyruğa gideceğini belirler.
Sürüm iteration
Bir senaryonun belirli bir andaki kural kümesi ve eşikleri. Taslak sürüm
üzerinde çalışırsınız, yayınladığınızda canlı sürüm olur; eskisi kayıtta kalır.
Kural rule
Bir koşul ağacı ve bir puan. Koşul sağlanırsa puan toplama eklenir. Puan negatif
de olabilir — güvenilir müşteriye indirim vermek gibi.
Tetikleme koşulu trigger condition
Senaryonun hangi olaylarda hiç çalışacağını belirleyen ön filtre. İptal
işlemlerini değerlendirmek istemiyorsanız, kural yazmadan burada elenirler.
Eşik threshold
Toplam puanı bir sonuca çeviren sınır. Üç eşik vardır: inceleme, engelle-ve-incele
ve red. Altında kalan her şey onaydır.
Sonuç outcome
Kararın dört olası cevabından biri: onay, inceleme, engelle ve incele, red.
Hız kuralı velocity rule
Zaman penceresine dayalı sayım: "aynı cihaz son 24 saatte kaç farklı kart
denedi" gibi. Tek bir işleme bakarak görülemeyen desenleri yakalar.
Gölge koşum shadow run
Taslak sürümün gerçek trafik üzerinde, hiçbir karara karışmadan paralel
çalıştırılması. Sonunda elinizde canlıyla nerede ayrıştığının listesi olur.
Eşik simülasyonu threshold simulation
Geçmiş kararların yeni eşiklerle yeniden okunması. Tahmin değil — olmuş
kararların tekrar oynatılması.
Geçmişe karşı deneme backtest
Bir taslak sürümün, geçmişte gerçekten gelmiş kayıtlara karşı koşturulması. Her
kayıt kendi geldiği ana göre değerlendirilir: hız kuralları o kaydın öncesindeki
geçmişi sayar, bugünküyü değil. Hiçbir şey yazılmaz.
Sürüm karşılaştırma version diff
İki yayınlanmış sürüm arasında ne değiştiğinin tek ekranda gösterilmesi: eklenen,
silinen ve değişen kurallar, eşikler ve tetikleme koşulu. Koşullar JSON olarak
değil cümle olarak yazılır.
Veri ve sinyaller
Kararın beslendiği kavramlar.
Veri modeli data model
Krino'ya gönderdiğiniz nesnelerin şeması — tablolar, alanlar, tipler. Sizin
adlandırdığınız gibi kalır; hazır bir şemaya uymak zorunda değilsiniz.
Tetikleyici nesne trigger object
Kararı başlatan olayın kendisi: bir ödeme, bir başvuru, bir giriş denemesi.
Kararla birlikte olduğu gibi saklanır.
Pivot pivot
Kararların hangi eksende gruplanacağını belirleyen alan — genellikle müşteri
numarası. Aynı pivot değerine sahip kararlar aynı vakada toplanır.
Cihaz parmak izi device fingerprint
Tarayıcının bildirdiği özelliklerden türetilen kararlı tanımlayıcı. Çerez
silinse, gizli sekme açılsa da aynı cihaz aynı iz altında görünür.
Datacenter IP datacenter IP
Barındırma sağlayıcılarına ait adres blokları. VPN ve proxy çıkışlarının büyük
kısmı buradan gelir; tek başına suç değil, ama bir sinyaldir.
Geçici e-posta disposable email
Kayıt olup birkaç dakika sonra kaybolan adresler sunan servisler. Bunlarla açılan
hesaplarda iade ve itiraz oranı belirgin biçimde yüksektir.
Zenginleştirme enrichment
Gelen olaydan yeni sinyaller türetmek: e-postanın geçici olup olmadığı, IP'nin
ülkesi, telefonun hat tipi. Krino'da hepsi çevrimdışı yapılır.
Liste ağırlığı list weight
Bir liste kaydına verilen sayı. Kural, değerin listede olup olmadığına değil o
kaydın taşıdığı ağırlığa bakar — kumar ile market aynı listede farklı ağırlıkla
durabilir. Her risk bandı için ayrı liste tutmak gerekmez.
Karar geçmişi sinyali prior decisions
Müşterinin gönderdiği veriye değil, kurumun o müşteri hakkında daha önce verdiği
kararlara bakan koşul: "bu kartı bu ay kaç kez incelemeye gönderdik". Hiçbir işlem
verisinde bulunmaz.
İnceleme ve uyum
Kararın sonrasındaki kavramlar.
Vaka case
İnceleme gerektiren kararların toplandığı dosya. Aynı müşterinin birden çok
kararı tek vakada birikir.
Kuyruk inbox
Vakaların düştüğü çalışma listesi. Farklı ekipler için farklı kuyruklar
tanımlanır; atama kuyruk içinde yapılır.
Erteleme snooze
Bir vakayı belirli bir tarihe kadar kuyruktan çıkarmak. Gün geldiğinde
kendiliğinden geri gelir; unutulmuş dosya kalmaz.
Dört göz four eyes
Bir işin tek kişinin kararıyla tamamlanmaması. Biri sonucu önerir, vaka açık kalır
ve onu isteyen kişi hariç bir başkası kapatır. Aynı kural kural yayınlamak için de
kurulabilir.
Varlık anotasyonu entity annotation
Bir cihaza, IP'ye ya da karta iliştirilen not veya etiket. O varlık her
göründüğünde incelemenin önüne çıkar.
Yanlış alarm false positive
İşaretlenip incelendiğinde temiz çıkan işlem. Ölçülmezse maliyeti görünmez:
her yanlış alarm bir analist saatidir.
Yaptırım taraması sanctions screening
Kişi ve kuruluş adlarının yaptırım listelerine karşı karşılaştırılması. Yazım,
aksan ve çeviriyazı farkları tolere edilerek yapılır.
PEP politically exposed person
Kamu görevi nedeniyle yükseltilmiş inceleme gerektiren kişi. PEP eşleşmesi
genellikle reddin değil, dikkatli bakmanın sebebidir.
Şüpheli işlem bildirimi suspicious activity report
Bir vakanın regülatöre bildirilmesi. Krino'da bildirim durumu, tarihi ve referans
numarası vakanın kendi kaydında durur.
Denetim izi audit trail
Kimin ne zaman neyi değiştirdiğinin kaydı. Kural değişikliklerinden vaka
notlarına kadar her hareket geriye dönük okunabilir.
Kavramları ekranda görelim.
Anlatmak yerine göstermek daha kolay — bir demo ayarlayalım.